نظرات آیتالله جوادی آملی درباره طب اسلامی
آیتالله جوادی آملی، یکی از برجستهترین مراجع فلسفی و علمی در حوزه طب اسلامی، دیدگاههای روشنگری درباره جایگاه علوم، انسان و طب ارائه دادهاند که همچنان برای پژوهشگران و علاقهمندان به طب سنتی و اسلامی الهامبخش است. ایشان معتقدند که طب غربی به دلیل محدود شدن در نگاه مادی به انسان، بخش مهمی از ماهیت انسان و هدف نهایی درمان را نادیده گرفته است.
1. انسان موجودی فراتر از حیوان
آیتالله جوادی آملی بارها بر این نکته تأکید کردهاند که دیدگاه غربی انسان را تنها حیوان ناطق میداند و این باعث شده است که بسیاری از علوم، بهویژه طب، تنزل پیدا کند:
غربیها انسان را موجودی میدانند که تنها تا لحظه مرگ قابل تحلیل است و روح، کرامت و بعد ملکوتی انسان را نادیده میگیرند.
این دیدگاه موجب شده است طب، از یک علم شریف انسانی، به علم دامپزشکی یا بیطاری نزول پیدا کند.
ایشان میگویند:
«اگر علوم را که چشم و چراغ دانشگاه است به دست غربیها بدهید، آنها به جای اینکه علوم را بالا ببرند، جایگاه آن را تنزل میدهند.»
2. طب اسلامی و کرامت انسانی
طب اسلامی، برخلاف طب مدرن غربی، انسان را موجودی با روح ملکوتی میشناسد. طبق نظر آیتالله جوادی آملی:
آزمایشهای انجام شده بر حیوانات، نمیتواند معیار درمان انسان باشد.
انسان دارای جان و کرامت است و درمان او باید هم جسم و هم روح را در نظر بگیرد.
داروهایی که در حلال و حرام بودن آنها دقت نمیشود، ممکن است جسم را درمان کنند اما شعور و جان انسان را تحت تأثیر منفی قرار دهند.
ایشان به نقل از حکمت متعالیه تأکید میکنند:
«لا شفاء فی الحرام»؛ شفا در حرام نیست. هر دارویی که برای حیوان مفید است، برای انسان مطمئناً کافی نیست.
3. نقد دانشگاهها و علوم تجربی
آیتالله جوادی آملی همچنین به محدودیتهای دانشگاهها در آموزش علوم اسلامی اشاره میکنند:
دانشگاهها باید ابتدا انسان را بشناسند و سپس علوم را اسلامی کنند.
دانش کنونی دانشگاهها توان انسانسازی الهی را ندارد و صرفاً به آموزش «لاشه علم» محدود شده است.
اگر فلسفه و معرفتشناسی صرفاً تجربی و حسمحور شود، علوم از بالاترین سطح انسانی به سطح علوم حیوانی تنزل پیدا میکنند.
4. پیام برای طبیبان و پژوهشگران
طبیب اسلامی باید تفاوت انسان با حیوان را در نظر بگیرد و درمانهای خود را بر اساس کرامت و روح انسان طراحی کند.
طب اسلامی علاوه بر جسم، جان و شعور انسان را نیز در فرآیند درمان میبیند و به همین دلیل، رعایت حلال و حرام و توجه به جنبههای ملکوتی ضروری است.
آیتالله جوادی آملی تأکید میکنند که تنها با شناخت انسان کامل و انسانی کردن علوم است که طب میتواند مأموریت خود را به درستی انجام دهد.
